ثالثا : فارسنامه ناصرى اگرچه به كلياتى از وقايع مىپردازد و در نتيجه تاريخ عمومى ايران را نيز دربرمىگيرد اما در واقع هدف اصلى از آن ، نگارش تاريخ فارس در متن تاريخ ايران است . در ترجمه انگليسى كتاب پيش‌گفتارى از آقاى دكتر احسان يارشاطر دبير انتشارات ميراث ايران وجود دارد كه در آن به مقام ارجمند ميرزا حسن فسائى در تاريخ‌نگارى اشاره شده ، او را يكى از هوشمندترين محققان و مورخانى دانسته‌اند كه با دسترسى به اسناد و منابع دست اول و رجال نامدار و شاهدان عينى توانائى آن را يافته‌اند كه به تحرير مطالبى معتبر بپردازند كه در جائى ديگر نمىتوان بدان دسترسى يافت . مترجم كتاب آقاى Busse نيز در مقدمه و گفتارى دربارهء ميرزا حسن فسائى و فارسنامه ناصرى ، پس از ارائه بحثى دربارهء خاندان مؤلف و احوال شخصيه او ، در نقدى نه‌چندان مفصل ، ميرزا حسن و كار وى را به خواننده مىشناساند و كيفيت تاريخ‌نگارى و اوضاع و احوال اجتماعى عصر مؤلف را بازمىنمايد و بر ارزشهاى والاى كار مؤلف تأكيد مىكند و نكته - سنجانه بر بعضى از نقاط ضعف كتاب ، انگشت مىنهد . مترجم ، بدون آنكه به توالى سالها در متن اصلى ، آسيبى برساند ، معادل تاريخى سنوات را به سال مسيحى در حواشى كتاب ارائه مىكند . ( كه اين بخش از حواشى ، مورد استفاده فراوان ما در تطبيق سالهاى فرنگى با سالهاى هجرى در دوره مورد بحث در حاشيه‌هاى چاپ حاضر قرار گرفته است . ) بعلاوه عناوينى را براى فصول چهارگانه كتاب انتخاب كرده است كه ، به شرح زير است : 1 . فصل اول تحت عنوان : « آقا محمد شاه » است و عناوين اصلى آن عبارت است از : ابتداء كار ( ص 5 ) سرنگونى خاندان زند ( ص 33 ) كوشش براى احياء خاندان صفوى و سلطنت آقا محمد خان ( ص 65 ) . 2 . فصل دوم ؛ عنوان « فتحعلى شاه » را بر خود دارد و عنوانهاى بخش‌هاى اصلى آن عبارت است از : تحكيم قدرت ( ص 77 ) فتح خراسان ( ص 89 ) به سوى صلح ، عهدنامه گلستان ( ص 107 ) دوره مذاكره با بيگانگان ( ص 144 ) آخرين كوشش براى استرداد ارمنستان و آذربايجان ( ص 174 ) تمركز سياست داخلى ( ص 185 ) دردسرها در فارس ( ص 201 ) و آخرين اقدامات ( ص 227 ) . 3 . فصل سوم مربوط است به سلطنت « محمد شاه » كه در بخشهاى زير مورد بحث قرار گرفته است : منازعه بر سر جانشينى ( ص 231 ) كوشش براى كسب تفوق در افغانستان ( ص 250 ) سياست در جنوب ايران ( ص 261 ) . 4 . فصل چهارم « ناصر الدين شاه » در بخشهاى : مشكلات داخلى ( ص 282 ) جدال با امام مسقط بر سر تصرف بندرعباس ( ص 303 ) كوشش تازه براى كسب تفوق بر افغانستان و مداخله انگليسيان در خليج فارس ( ص 319 ) فارس در ناامنى ( ص 355 ) آخرين توافق بر سر مسأله بندرعباس ( ص 358 ) همزيستى با تركان عثمانى ( ص 368 ) گامى به سوى اصلاحات و تجدد ( ص 374 ) و فرمانروائى كارآمد و روشنفكر در فارس ( ص 386 ) . بعلاوه در ذيل هر يك از اين فصول و عناوين اصلى ، عنوانهاى فرعى ديگرى نيز انتخاب